Van besluit naar beweging

Een visie geeft richting, maar is nog geen route, schreef ik in het vorige artikel. Daarin ging het over waarom visies bij transitieopgaven zo vaak blijven hangen: door het ontbreken van handelingsperspectief, samenhang, eigenaarschap, uitvoerbaarheid en een helder proces na besluitvorming. In dit artikel deel ik hoe je die vertaalslag wél maakt.

Het kan anders

Waar dit wel lukt, zie je dat betrokkenen bewust de tijd nemen om een besluit te vertalen naar wat het concreet vraagt: wie doet wat, wat komt eerst, en welke afspraken zijn daarvoor nodig. Die stap brengt overzicht in een opgave die eerst overweldigend aanvoelde, en maakt de complexiteit hanteerbaar in plaats van dat die blijft hangen in goede bedoelingen.

Deze bewuste vertaalslag kun je zelf ook organiseren, waarbij het startpunt is dat je bewust de tijd moet nemen. Daarna zijn er een aantal stappen die je kunt nemen.

Wat een goede vertaalslag vraagt

De eerste stap is om kort na de besluitvorming de betrokkenen bij elkaar te zetten en het besluit door te lopen. Zie het als de kick-off voor de implementatie. De tekst zelf hoeft in dit overleg niet opnieuw besproken te worden. Waar het om gaat is wat het besluit betekent: welk werk komt hieruit voort, hoe gaan we dit doen? Betrek een brede groep vanuit de afdelingen die geraakt worden, maar houd het behapbaar. Je wilt geen volksvergadering.

Breng vervolgens structuur aan in de samenhang tussen de verschillende sporen. Waar raakt het besluit andere sectoren en visies, waar zitten afhankelijkheden? Welke rollen zijn nodig en wie is daarvoor verantwoordelijk? Welke besluiten kunnen zelfstandig genomen worden, en welke moeten terug naar bestuur of raad?

Ook de taal die je gebruikt maakt verschil. Vervang abstracte woorden door uitvoeringstaal. Niet "we streven naar vergroening", maar "we brengen deze maand in kaart welke straten zich als eerste lenen voor vergroening, en wie dat oppakt". Dit is misschien wel de lastigste stap van allemaal, want dit vraagt om concreet te maken wat jullie nu precies gaan doen, het vraagt om invulling te geven aan de tot nu toe abstracte bewoordingen. Wat het je oplevert is dat het beleid tastbaar wordt: het maakt meteen duidelijk wat de bedoeling is.

Leg daarnaast een proces vast om de voortgang te volgen: een vast moment waarop besluiten worden herijkt en knelpunten naar boven mogen komen.

En begin klein. Kies één onderdeel van de visie dat zich leent om te vertalen, werk dat concreet uit, evalueer en schaal op. Zo bouw je een ritme van leren en bijsturen op, in plaats van opnieuw een groot plan te schrijven.

Het uitvoeren van bovenstaande stappen klinkt eenvoudig, toch blijkt het in de praktijk soms lastig. Dit komt onder andere doordat strategisch denken en operationeel denken een andere manier van kijken vraagt, waar niet iedereen even makkelijk tussen schakelt. Ook het klein maken van grote vraagstukken, zien welke structuur bij een situatie past: het zijn vaardigheden waarvan het goed is je te realiseren dat niet iedereen daar van nature even goed in is.

Drie valkuilen

Zelfs als dat schakelen je wel goed afgaat, liggen er nog een paar valkuilen op de loer. Bij deze vertaalslag zijn er drie dingen om voor te waken.

De eerste is de visie opnieuw inhoudelijk gaan bespreken in plaats van vertalen. Het stadium van inhoudelijke discussie is voorbij; het gaat nu om hoe je er komt.

De tweede is streven naar volledige duidelijkheid vooraf. Bij complexe opgaven kan dat simpelweg niet: het is te groot en te ingewikkeld. Zorg voor voldoende duidelijkheid om in beweging te komen, en maak de rest gaandeweg explicieter. Je leert onderweg.

De derde is eigenaarschap over te veel mensen verdelen. Liever kleine stukken met duidelijke voortrekkers, dan brede formuleringen waarin niemand op aangesproken kan worden.

Drie vragen om jezelf te stellen

Kijk eens naar je eigen organisatie of het programma waar jij bij betrokken bent.

Weten de betrokkenen wat een recent besluit concreet van hen vraagt? Is er iemand die de eerste stap zet, of kijkt iedereen naar elkaar? En is duidelijk waar vervolgbesluiten landen?

Als het antwoord op deze drie vragen ja is, ben je al aardig onderweg. Is het nee, dan liggen daar je eerstvolgende stappen.

Een visie is waardevol, maar het is pas het begin. Beweging ontstaat niet uit papier, maar uit de vertaling die je maakt: structuur, eigenaarschap en een ritme van leren. Wie dat organiseert, ziet dat besluiten niet stilvallen na vaststelling, maar juist energie losmaken. Niet alleen weten waar je heen wilt, maar ook samen in beweging komen.

Hoe ziet dit er bij jou uit? Ik hoor het graag.